BILAH ENJIN BOEING 787 RETAK LEPAS 1000 KALI BERLEPAS

Satu kajian teknikal yang melibatkan enjin pesawat Boeing 787 Dreamliner mendedahkan kemungkinan berlakunya keretakan pramatang pada bilah turbin tekanan tinggi (High-Pressure Turbine atau HPT) enjin GEnx-1B keluaran GE Aerospace. Kerosakan tersebut dilaporkan boleh mula dikesan seawal kira-kira 1,000 kitaran penerbangan menimbulkan persoalan mengenai ketahanan komponen berkenaan dalam operasi jangka panjang.

Kajian tersebut memberi tumpuan kepada bilah turbin HPT Phase 2 dan Phase 2+ yang digunakan dalam enjin GEnx-1B, iaitu salah satu daripada dua keluarga enjin yang ditawarkan untuk Boeing 787. Menurut kajian berkenaan, kerosakan yang dikenal pasti melibatkan pembentukan retakan pada permukaan bilah turbin, khususnya di kawasan antara lubang-lubang penyejukan.

Retakan tersebut boleh berkembang secara berperingkat sehingga bercantum dan menyebabkan sebahagian material logam pada bilah tertanggal. Isu ini dikaitkan dengan fenomena keletihan haba atau thermal fatigue, iaitu keadaan apabila sesuatu material mengalami tekanan berulang akibat perubahan suhu ketika beroperasi.

Bilah turbin dalam enjin pesawat terdedah kepada suhu yang sangat tinggi dan perlu beroperasi dalam persekitaran tekanan ekstrem. Bagi mengawal suhu tersebut, bilah turbin dilengkapi lubang penyejukan yang membolehkan udara mengalir melalui bahagian dalam komponen.

Walaupun sistem ini direka untuk melindungi bilah daripada suhu operasi yang tinggi, kawasan di antara lubang penyejukan berpotensi menjadi lokasi pembentukan tekanan haba yang berulang. Apabila keretakan semakin membesar, sebahagian material bilah boleh tertanggal dan menghasilkan serpihan logam di dalam enjin. Keadaan ini berpotensi menyebabkan kerosakan kepada komponen lain sekiranya tidak dikesan dan ditangani lebih awal.

Kajian tersebut turut mendedahkan bahawa sebuah syarikat penerbangan China yang tidak dinamakan telah merekodkan lima kes enjin GEnx-1B ditanggalkan daripada pesawat Boeing 787 selepas kerosakan pada bilah turbin HPT dikenal pasti. Kesemua lima kes berkenaan melibatkan kehilangan material pada kawasan antara lubang penyejukan bilah turbin.

Satu kes dalam kajian itu melibatkan sebuah enjin yang sudah beroperasi selama 1,818 kitaran penerbangan. Pemeriksaan menggunakan peralatan borescope menemui kehilangan material pada bilah turbin di antara barisan lubang penyejukan. Berdasarkan panduan penyelenggaraan, enjin tersebut perlu dikeluarkan daripada operasi untuk pembaikan dalam tempoh 10 kitaran penerbangan berikutnya.

Syarikat penerbangan itu akhirnya menanggalkan enjin berkenaan selepas empat kitaran penerbangan tambahan apabila unit gantian tersedia. Kes ini menunjukkan bahawa tahap kerosakan perlu dinilai secara teknikal sebelum keputusan dibuat sama ada sesebuah enjin masih boleh beroperasi atau perlu dikeluarkan daripada perkhidmatan.

Dari segi skala masalah, kajian tersebut memetik data GE sehingga Ogos 2025 yang menunjukkan terdapat kira-kira 417 enjin GEnx menggunakan bilah turbin Phase 2 atau Phase 2+. Jumlah itu mewakili sekitar 15 peratus daripada keseluruhan armada enjin GEnx di seluruh dunia.

Bagi mengurangkan risiko kerosakan lebih serius, Xia mencadangkan pemeriksaan lebih kerap terhadap bilah turbin yang sudah melepasi 2,000 kitaran penerbangan. Beliau turut menyarankan supaya syarikat penerbangan memberikan perhatian kepada perubahan getaran enjin, suhu gas ekzos atau EGT serta parameter operasi lain yang boleh memberikan petunjuk awal berlakunya kerosakan.

Perlu dijelaskan bahawa isu ini tidak bermaksud semua Boeing 787 mempunyai masalah enjin yang sama. Ia melibatkan konfigurasi bilah turbin tertentu pada enjin GEnx-1B dan tidak boleh dianggap sebagai bukti bahawa keseluruhan armada Boeing 787 tidak selamat untuk beroperasi.

Boeing 787 turut ditawarkan dengan enjin Rolls-Royce Trent 1000, selain GEnx-1B daripada GE Aerospace. Kedua-duanya merupakan keluarga enjin yang berbeza dan mempunyai reka bentuk serta keperluan penyelenggaraan tersendiri.

Sebelum ini, enjin GEnx-1B turut terlibat dalam satu kejadian berasingan apabila sebuah Boeing 787-9 milik United Airlines mengalami masalah enjin ketika penerbangan dari Singapura ke San Francisco pada 14 Mei 2024. Pesawat berkenaan terpaksa berpatah balik dan mendarat di Lapangan Terbang Changi menggunakan satu enjin.

Bagaimanapun, siasatan Lembaga Keselamatan Pengangkutan Kebangsaan Amerika Syarikat (NTSB) mendapati kejadian tersebut melibatkan kerosakan pada komponen HPT stage 1 aft blade retainer. Ia merupakan komponen yang berbeza daripada isu keretakan bilah turbin Phase 2 dan Phase 2+ yang dibincangkan dalam kajian terbaharu ini.

Perkembangan tersebut memperlihatkan betapa pentingnya ketahanan komponen dalaman enjin pesawat, khususnya bilah turbin yang beroperasi dalam persekitaran suhu dan tekanan ekstrem. Walaupun enjin turbofan moden dilengkapi pelbagai sistem penyejukan dan pemantauan elektronik, komponen mekanikalnya masih terdedah kepada keletihan material selepas melalui ribuan kitaran operasi.